Nghiên cứu được thực hiện trên gần 1.500 người trưởng thành tại Hà Nội, TP.HCM, Cần Thơ, Thái Nguyên và Quảng Nam, đại diện cho cả khu vực thành thị và nông thôn. Đây là hoạt động thuộc mô hình hợp tác công - tư trong lĩnh vực khoa học dinh dưỡng, được triển khai trong khuôn khổ Thỏa thuận Hợp tác Chiến lược giữa Viện Dinh dưỡng và Viện Sức khỏe Nutrilite ký, đồng thời là nội dung hợp tác giữa Viện Dinh dưỡng và Công ty TNHH Amway Việt Nam. Nghiên cứu này nhằm tăng cường phối hợp liên ngành và huy động nguồn lực xã hội tham gia triển khai Chiến lược Quốc gia về Dinh dưỡng giai đoạn 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2045.
Thừa cân, béo phì gia tăng, khẩu phần ăn còn thiếu vi chất
Kết quả nghiên cứu cho thấy tình trạng thừa cân, béo phì đang trở thành vấn đề đáng lưu ý ở nhóm người trưởng thành trong độ tuổi lao động. Tỷ lệ thừa cân, béo phì trong nhóm khảo sát lên tới 43,6% khi áp dụng tiêu chuẩn phân loại BMI dành cho người châu Á theo khuyến nghị của WHO khu vực Tây Thái Bình Dương (BMI ≥ 23 kg/m²), trong đó tỷ lệ ở nam giới cao hơn nữ giới.
Bên cạnh đó, tình trạng thiếu hụt vi chất dinh dưỡng vẫn còn phổ biến. Trung bình, khẩu phần ăn của người tham gia khảo sát chỉ đáp ứng 68,7% nhu cầu canxi khuyến nghị hằng ngày và 50,9% nhu cầu folate.
Hiện nay, Việt Nam đang phải đối mặt với thách thức 'kép' về dinh dưỡng. Trong khi tình trạng suy dinh dưỡng và thiếu vi chất vẫn tồn tại, tỷ lệ thừa cân, béo phì cùng các bệnh không lây nhiễm liên quan đến dinh dưỡng lại có xu hướng gia tăng. Dinh dưỡng đóng vai trò nền tảng trong việc nâng cao thể lực, tầm vóc và chất lượng nguồn nhân lực.
PGS.TS Trần Thanh Dương, Viện trưởng Viện Dinh dưỡng Quốc gia nhận định, nhóm tuổi 20 – 45 là lực lượng lao động nòng cốt, đóng vai trò quan trọng đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Tuy nhiên, nhịp sống hiện đại và áp lực công việc bận rộn đang vô tình hình thành những hành vi dinh dưỡng chưa được hợp lý. “Chăm sóc sức khỏe chủ động không bắt đầu từ bệnh viện mà bắt đầu từ những lựa chọn thực phẩm hằng ngày. Đầu tư cho dinh dưỡng chính là đầu tư cho sức khỏe của hôm nay, cho chất lượng dân số ngày mai và sự phát triển bền vững của đất nước trong tương lai”, ông Dương nhấn mạnh.
Bữa sáng mất cân đối, nhiều người chưa duy trì thói quen ăn sáng
Bên cạnh tình trạng thừa cân, béo phì và thiếu vi chất dinh dưỡng, nghiên cứu cũng chỉ ra nhiều bất cập trong thói quen ăn sáng của người trưởng thành Việt Nam. Đây là nội dung nhận được sự quan tâm của nhiều chuyên gia tại hội thảo, khi bữa sáng được xem là bữa ăn quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và khả năng lao động trong ngày.
TS Hoàng Thu Nga, Khoa Dinh dưỡng và Bệnh không lây nhiễm, Viện Dinh dưỡng Quốc gia cho biết: “Có khoảng 26,7% người tham gia không ăn sáng thường xuyên. Năng lượng từ bữa sáng chỉ đáp ứng 18,2% nhu cầu khuyến nghị. Đáng chú ý, có khoảng 20% người trưởng thành trong khảo sát sử dụng đường, bánh kẹo hoặc đồ ngọt trong bữa sáng”
Theo các chuyên gia, không chỉ việc duy trì thói quen ăn sáng mà chất lượng của bữa ăn đầu ngày cũng cần được chú trọng nhằm bảo đảm cung cấp đầy đủ năng lượng và dưỡng chất cho cơ thể.
Cập nhật những xu hướng mới của khoa học dinh dưỡng thế giới, TS Holiday Durham Zanetti cho biết: “Việc duy trì bữa sáng đều đặn, cân đối và giàu dinh dưỡng góp phần nâng cao sức khỏe, kéo dài thời gian sống khỏe mạnh. Nên ưu tiên phân bổ năng lượng vào đầu ngày, giảm dần vào cuối ngày và lựa chọn bữa sáng cân đối các nhóm chất, đặc biệt là protein nạc, phù hợp với các khuyến nghị của WHO (Tổ chức Y tế Thế giới) và Codex Alimentarius (là tập hợp các tiêu chuẩn, quy tắc thực hành, hướng dẫn và khuyến nghị khác được quốc tế công nhận do Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp (FAO) của Liên hợp quốc liên quan đến thực phẩm, sản xuất thực phẩm, ghi nhãn thực phẩm và an toàn thực phẩm). Bên cạnh đó, việc duy trì hệ vi sinh đường ruột khỏe mạnh cũng là yếu tố quan trọng hỗ trợ sức khỏe tổng thể”.
Đẩy mạnh hợp tác công - tư vì sức khỏe cộng đồng
Theo dự báo, Việt Nam sẽ bước vào giai đoạn già hóa dân số từ năm 2036. Điều này đặt ra yêu cầu người dân cần chủ động xây dựng lối sống lành mạnh và chế độ dinh dưỡng hợp lý ngay từ khi còn trẻ để bảo đảm chất lượng cuộc sống trong tương lai.
Hội thảo cũng đề cập đến vai trò của mô hình hợp tác công - tư trong lĩnh vực dinh dưỡng. Theo đó, sự tham gia của các cơ quan chuyên môn và doanh nghiệp được xem là một trong những giải pháp nhằm hỗ trợ nghiên cứu khoa học, nâng cao nhận thức về dinh dưỡng và sức khỏe trong cộng đồng.
Bà Ôn Minh Hằng, Phó Tổng Giám đốc Amway Việt Nam chia sẻ: “Dự án hợp tác này là một phần trọng tâm của chiến lược Sống khỏe mạnh, sống hạnh phúc mà Amway triển khai trong nhiều năm qua. Chúng tôi cam kết không chỉ là đơn vị tài trợ nghiên cứu, mà còn là cầu nối lan tỏa nhận thức cộng đồng. Trong hành trình này, Amway nỗ lực biến kết quả nghiên cứu thành những con số biết nói, đưa các số liệu khoa học thành giải pháp dinh dưỡng thực tiễn, giúp người dân có thể dễ dàng thực hiện và có thói quen sống khoa học mỗi ngày.”
Kết quả nghiên cứu cho thấy những thách thức về dinh dưỡng hiện nay không còn dừng lại ở việc bảo đảm đủ năng lượng cho cơ thể mà đòi hỏi người dân phải xây dựng chế độ ăn cân đối, khoa học và duy trì lối sống lành mạnh. Các chuyên gia cho rằng những dữ liệu được công bố sẽ góp phần bổ sung cơ sở khoa học phục vụ công tác nghiên cứu, hoạch định chính sách và triển khai các chương trình nâng cao sức khỏe cộng đồng. Trong bối cảnh Việt Nam đang thực hiện Chiến lược Quốc gia về Dinh dưỡng giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2045, việc nâng cao nhận thức về dinh dưỡng hợp lý được kỳ vọng sẽ góp phần cải thiện chất lượng dân số, giảm gánh nặng bệnh tật và hướng tới một cộng đồng khỏe mạnh hơn trong tương lai.
